Bài và ảnh: VŨ ĐÌNH ĐÔNG
Mỗi năm thôn Xoan xóa được 9-10 hộ nghèo. Làm tốt bà con sẽ tin và làm theo thôi". Giấy khen từ cấp xã đến trung ương.
Hằng ngày K’Hiếu lang thang đi xin ăn. Người mẹ. Với lại họ sợ đẻ con ra sẽ nảy tâm lý phân biệt con nuôi. Dột nát. Từ năm 2009 đến nay. K’Hiếu cổ vũ mãi nó mới chịu đi học trở lại.
Nhiều lần vinh diệu được đi về Đà Lạt. Mẹ chết. Mẹ không sinh ra nhưng mẹ đã cho chúng tôi cả cuộc đời”.
K'Hiếu bị bệnh nặng. K’Niệm lớn nhanh. “Thả ra là nó đập phá. Từ đôi bàn tay chai sần của bà. Thôi thì bắt về làm chồng” - K’Hiếu cười ngượng. Rồi đi đại. Nhiều lần bị lả đi trên rẫy vì đói.
Lớn lên một tí thì đi trồng lúa. Mọi sinh hoạt của cậu bé đều diễn ra trong phạm vi 4 mét vuông. Bạc. Gà… rồi phải tổ chức ăn uống linh đình. K'Hiếu tự nhủ: “Mày chẳng thể chết được đâu”. K'Déo rất thương. Làm nhân viên y tế thôn bản. Đi khám. Nợ chồng chất. Hai người về ở với nhau. Đôi khi có những hành vi thất thường.
K’Hiếu bảo: “Chẳng hiểu sao lúc ấy mình liều thế. Bữa no. Thị trấn Đinh Văn. Chết rét”. Nhiều bà mẹ nghe lời khuyên của K’Hiếu đi đặt vòng tránh thai. Nhưng không mang chúng về. K’Déo lại lặng lẽ sắp xếp chỗ ngủ rồi đây chợ mua áo quần mới cho đứa trẻ.
Từ trong góc tối của căn phòng. Cổ vũ thì bà con mới hiểu. K’Hoài. Với những đóng góp của mình. Bán rẫy. Bây chừ lại thêm 3 miệng ăn. K’Nhiểu về nhà. Nó sẽ bỏ học đi làm để nuôi mẹ và em. Thôn Xoan có 100 hộ dân. Nhưng mày mặt lấm lem chạy ra ôm chặt lấy K’Hiếu. Đứa thì bị cha chúng bỏ lại sau khi mẹ chúng chết.
Năm 1985. Các cặp vợ chồng lấy nhau xong chỉ lo "kéo cày" trả nợ. 5 đứa còn lại đều đã trưởng thành. Suốt ngày lẩn quất trong bệnh viện. K’Hồi. Để có gạo nuôi con. Một mình còn bữa đói. Láng giềng đi chợ về nói trên Bệnh viện Đa khoa Lâm Hà có một trẻ lọt lòng bị bỏ rơi. Mình già yếu rồi. K’Hiếu vác rựa đi phát nương làm rẫy. Thực hành kế hoạch hóa gia đình; chuyển đổi cây trồng.
Mẹ mồ côi nuôi 7 con mồ côi Nhà K'Hiếu ở thôn Xoan. Khi nhận nuôi những đứa trẻ. Hoàn cảnh anh ấy cũng giống mình nhưng dễ thường nhận làm con.
Mẹ lại bị ốm. Muốn được K’Hiếu "bắt" làm chồng. Hiểu tấm lòng của vợ. Của để. Phải đi bệnh viện cấp cứu. Người mẹ ấy phải nhốt đứa con trong căn phòng nhỏ. Hoặc phải chịu khổ giống như bà. Con đông. Không có sữa cho đứa nhỏ nhất. Chặt cây. Việc nhận nuôi 7 đứa trẻ mồ côi chỉ đơn giản là bà không muốn nhìn chúng chết. Không thể đi theo trông nó được. Hai tháng sau.
Nhưng khó nhất là con bé K'Nhiểu mới 3 tháng tuổi đêm nào cũng khóc cằn cặt vì thiếu sữa và hơi ấm của mẹ. Không họ hàng thân thích. Một người đàn bà trong làng chết sau một trận sốt rét rừng. Vật nuôi và vận dụng kỹ thuật vào sinh sản. Không biết cách làm ăn khiến cái nghèo. Dù đã ở riêng nhưng lúc nào cũng quấn quýt bên mẹ.
Các cặp vợ chồng trẻ chỉ đẻ 2 con. K’Nhiểu. Trước đây. 33 năm kể từ khi K’Hiếu dẫn 3 đứa trẻ trước tiên về nhà. Để có tiền “bắt chồng” cho con. Nó yêu mình lắm. Chẳng cần phải hỏi. K’Hiếu đang quạt lúa trên sân. K’Hiếu được tiếp thu Đảng. Ngày một mũm mĩm. - Me do! Kơp me du ét! (tức thị: Mẹ đây! Chờ mẹ một tí!) K’Hiếu vào lấy chìa khóa mở cửa.
K’Lẻ. Toàn thôn giờ chỉ còn 11 hộ nghèo. Có chị em sau khi uống thuốc bị phản ứng phụ nhức đầu. Giữa dòng hồi ức. Vừa dỗ ngon dỗ ngọt cậu bé. Lũ trẻ được học hành tử tế. K’Hiếu lại phải giải thích. Lợn. K’Hiếu cất giọng dịu dàng. Thuốc bệnh”. Mỗi khi được hỏi về bí quyết.
Năm 2005. Với K’Hiếu. Nói: - Đây là thằng K’Niệm. Hái bắp thuê cho các gia đình trong vùng tự nuôi thân. Bụi lúa bay lên thành những đám hạt lí tí lấp lánh. Từ trong căn phòng khóa kín bỗng phát ra những tiếng đập cửa triền miên. Bên dòng sông Đa Dâng quanh năm cuộn chảy. Từ khi làm Bí thư chi bộ. Thế là kéo sang nhà K’Hiếu “bắt đền”. Cháu K’Lưu lúc đó đang học lớp 11 thương mẹ.
Đẫm mồ hôi. Nhìn những đứa trẻ. Chẳng cưới xin gì. Trên cậu còn 6 anh chị gồm K’Len. Bộ mặt thôn Xoan đã có nhiều khởi sắc. Ma chay đã được xóa bỏ. Người Cơ Ho theo chế độ mẫu hệ. Hầu hết là người dân tộc Cơ Ho. Miệng ú ớ như muốn nói điều gì. Bán rẫy để đưa con đi chữa trị. Làm nhà và có cuộc sống riêng. Hai vợ chồng hợp nhất với nhau không sinh con nữa vì đã có 7 đứa. Đứa thứ hai 5 tuổi. K’Hiếu khóc suốt cả tuần rồi bán trâu.
Sáng ra đi làm công cho các gia đình. K’Hiếu nhớ tới tuổi thơ khốn cùng của mình và mường tượng ra mai sau mù mịt của chúng. Ra Hà Nội để giao lưu. Nếu không có K’Hiếu. K’Hiếu chạy vạy các gia đình trong thôn nhượng lại tem phiếu một mai cửa hàng quốc doanh mua vài cân đường để dành. Thấy K’Hiếu tốt bụng. Tỏa quanh khuôn mặt sạm nắng. Không chỉ thực hiện tốt vai trò người vợ. Lễ phẩm gồm tiền mặt.
Các hủ tục trong cưới xin. Với ông. K’Lẻ. Cắt lá rừng về sửa lại nhà. Đứa út mới chỉ 3 tháng tuổi. K’Hiếu lật đật chạy lên xem. Khó nhọc. Từng thúng lúa đổ xuống tựa những dòng thác nhỏ.
Nhiều gia đình trong thôn đã có của ăn. Bố đi lấy vợ khác bỏ K’Hiếu trơ thổ địa trong căn nhà trống trải. Có đêm bị sốt rét tưởng không qua khỏi nhưng khi nghĩ về mấy đứa trẻ. Nhưng bệnh tình của K’Niệm không khỏi. Đó như là chuyện cố nhiên. Có thể chúng chẳng tồn tại trên cõi đời này. Nhưng khi về nhà nghĩ thấy thương quá.
Đặt tên là K'Niệm” - K’Hiếu ngùi ngùi nhớ lại. Nói: "Mình cứ làm trước. Lúc nào nó cũng sợ mẹ đi mất! K’Hiếu bên cậu con trai út K’Niệm. Trong ánh nắng buổi chiều. Vừa làm việc. K’Hiếu còn tích cực tham dự các hoạt động tại địa phương như: Dạy xóa mù chữ. Đứa lớn nhất 7 tuổi.
Bác sĩ kết luận cháu tiêu cực kinh. Phổ quát kinh nghiệm. Xây nhà to đẹp. Trách K’Hiếu cho “thuốc độc. Nó nói các anh chị đã ở riêng. Sợ không nuôi được. Trưởng ban trận mạc thôn.
Bọn trẻ sẽ chết đói. K’Hiếu phải dậy từ 3 giờ sáng tranh thủ làm việc nhà. Sợ mẹ chết. Năm 1979. K’Hiếu vẫn là người “nhiều chữ” vì được học hết lớp 6.
Nhất là 3 cô con gái. Nhiều gia đình phải bán đất. Đến nay trừ cháu K’Len chết do bị thương hàn và cháu K’Niệm bị bệnh. Lần nào thấy K’Hiếu ôm một đứa trẻ về nhà. Đứa thì suýt bị chôn sống theo mẹ. Năm 2009 được bầu là Bí thư Chi bộ thôn. K’Hoài. Mình lại lên bệnh viện xin nó về. K'Hiếu đã cùng với các đồng chí đảng viên trong chi bộ tập hợp vận động quần chúng.
K’Niệm là con út. K'Hiếu chỉ cười hồn nhiên. Nếu làm được. Bốn năm qua. Buông bao lúa đang đổ dở. Thậm chí vay nặng lãi. Bà quay sang. Trong đó có chàng trai tên là K’Déo. Người chồng đi lấy vợ khác bỏ lại 3 đứa trẻ. K’Hiếu vừa ngó vào trong nhà. Chum. “Lúc đầu mình không dám nhận vì thấy nó nhỏ quá. Các con của K'Hiếu rất đoàn kết và thương tình ba má. Tấm lòng của K’Hiếu khiến nhiều người trong vùng cảm động.
Con đẻ. Năm ngoái. Được ông bà dựng vợ gả chồng. “K'Déo cũng mồ côi. Đứa thì bị vứt bỏ từ lúc mới lọt lòng. Ắt đều là trẻ mồ côi. # Xóa bỏ tục thách cưới. K'Hiếu đã nhận được rất nhiều bằng khen.
Vẫn có thai. Chóng mặt không dám uống nữa. Quá trình vận động cũng gặp nhiều khó khăn. Rường cột của buôn làng mặc dầu có tuổi thơ xấu số nhưng so với bạn bè cùng trang lứa. Rồi còn phải đi làm nữa chứ” - K’Hiếu vừa bộc bạch vừa lau nước mắt. Năm lên 13 tuổi. Chỉ hơn 2kg. Không may vòng bị lệch.
Một cậu bé tuấn tú. K’Lưu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét