Lúc ấy Việt Nam còn đóng cửa kín mít
Có cả một cuộc triệt hạ văn hóa cũ, cải tạo ruộng nương phá vỡ nền móng giá trị cũ, con tố cha, vợ tố chồng, đạo đức Khổng Mạnh bị đày đọa. Được biết, giá của mỗi giờ tham vấn luật của ông tại văn phòng luật D. Theo ông, tại sao phép nước không nghiêm? luật pháp của mình thường xuất phát từ những quan chức nhà nước chứ không phải từ thực tiễn kinh doanh, nên họ đưa ra quan niệm, triết lý trước, sau đó mới xây dựng định chế, vì thế khi đưa vào thực tế sẽ bị vênh, lại phải thay đổi nhiều lần.
Cả một thời kì dài người ta sống thiếu chân thực, thiếu khoan dung, lượng thứ, “chơi” những trò bẩn.
Hồi bé tôi là người năng động và hăng hái trong mọi việc, đôi lúc quên đi mình bị gù lưng. Từ đó sinh ra nạn ăn trộm, côn đồ, con gái mặc áo dài cũng đánh nhau trong học đường… Khi xã hội thiếu nền móng quan yếu nhất là sự chân thực thì làm sao thúc đẩy sự dung tha, khoan dung và cảm thông? Theo ông, phát triển kinh tế phụ thuộc rất nhiều vào vốn tầng lớp? Khi đi tìm các giá trị kinh tế, chúng ta phải quay trở lại giá trị nền tảng, đó là đạo đức cá nhân chủ nghĩa.
Một nền kinh tế mà ai cũng dùng ưu thế để kiếm lời, không phải để chia sẻ thì giá lúa cứ tụt mãi thôi. Con người là kết tinh và thăng hoa của tình yêu gia đình. Biết hổ hang là bản năng của con người. Bản thân tôi là ý trung nhân cảm, thường bằng lòng hy sinh, thua thiệt, nhưng đến lúc tình cảm lấn lướt quá thì lý trí sẽ mách bảo, không để lại lầm lỗi.
Trong tù tôi đọc rất nhiều sách, học khám phá hai chế độ, khám phá con người, khám phá chính mình.
Khi viết sách, viết báo, có độc giả yêu thích thật sự, mình được chia sẻ nhiều lắm. Ông đánh giá thế nào về khả năng hội nhập của giới luật sư Việt Nam với môi trường luật quốc tế? Trong lĩnh vực kinh dinh, trạng sư phải hiểu biết về tổ chức công ty, công việc kinh dinh, hoạt động kinh tế quốc tế, những luật để điều chỉnh hoạt động ấy… Nhưng nhà trường không cung cấp đủ những hiểu biết ấy.
Sự toan lo của người mẹ khiến con nhận ra đó là mẹ, và lòng kính trọng được sinh ra. Tình thương yêu, sự khoan dung của bà ngoại truyền cho mẹ, mẹ truyền cho con là cái nôi, là thành trì rút cục để giữ lại các nền tảng đạo đức.
Thứ hai, phải có khả năng phân tách các sự kiện, vấn đề trong các cảnh huống, cảnh ngộ khác nhau và kết nối chúng với pháp luật tương ứng.
Ở Việt Nam, tầng lớp xây dựng dựa trên căn bản là tranh đấu. Khi phạm lỗi, biết mình sai và xin lỗi bằng sự thực tâm thì chẳng bao giờ gục ngã. Nhưng khi bị trêu chọc “ Ê, thằng gù!”, mình nhột lắm. Một số doanh nghiệp tư nhân cũng chạy theo doanh nghiệp quốc gia, tìm chỗ quen biết để cậy, chạy chọt dự án.
Chẳng thể xây dựng luật pháp một cách duy ý chí, mà phải cho một từng lớp đang hoạt động, chú ý đến tâm lý của người thi hành luật. Quan sát những gia đình thời nay, có những người rất thành đạt là nhờ có một người mẹ chịu khó, biết khuyên bảo con cái.
Khi chạm đến những lợi quyền sát sườn sẽ xuất hiện nói xấu, chiến đấu rất nặng nề. Thành thử, thời gian trong tù trở thành có ích, không phải đọa đày, đó là cách tôi nhìn. Điều đó đúng trong cuộc chống chọi giành độc lập dân tộc, nhưng khi giang sơn hòa bình, chúng ta vẫn giữ ý thức này. Nếu tâm không rộng, trí không cao, sẽ không làm ăn được với người có tầm cỡ.
Một nền kinh tế khỏe phải có nhiều người giàu về sinh sản. Ưu thế là để chia sẻ, không phải ăn một mình. Những doanh nghiệp nhà nước thường chỉ bám vào nhiệm vụ chính là phục vụ kế hoạch chính trị, từng lớp, mà không làm cái đáng lẽ phải làm là sản xuất để kiếm lời. Một khoảng trống kéo dài trong đào tạo cộng với luật pháp nước ta chưa theo kịp thực tiễn, nên tự thân mỗi người khi ra hành nghề phải tự bơi, nghề dạy nghề, bị khách hàng mắng mãi cũng tự nhiên giỏi.
Sản xuất phát triển sẽ kéo theo dịch vụ càng ngày càng mạnh, từ đó mới xuất khẩu được. Chúng ta vẫn đo quản trị kinh tế theo thước đo khác, làm sao phát triển thành tập đoàn? Ông đã từng cho rằng những đổ vỡ của thị trường địa ốc là do… pháp luật? pháp luật không phải chỉ để trừng trị những vi phạm, mà phải làm sao để không xảy ra vi phạm. Sự công chính là mộc che đỡ, cộng với sự học không ngừng đã giúp tôi đóng góp cho từng lớp một tấm lòng.
Nhưng rất tiếc trường luật không đào tạo luật sư, mà chỉ đào tạo cán bộ pháp chế. Trái lại, trong những sự kiện lớn, thấy ông xuất hiện rất tự tín? Khi phần lý trí lên cao tôi tìm được sức mạnh, tình cảm được chữa lành khi lấy vợ, sức mạnh ý thức ngày càng phát triển.
Vì sao ở thời khắc đó, những người trí thức thuộc chế độ cũ như ông lại được trọng dụng, và có tiếng nói thiết thực, hiệu quả? Điều gì đã làm nên bản lĩnh con người ông? Tôi là người ý chí nghị lực rất mạnh, vì tôi là người có tật.
C Law TP. Từng bị phụ tình, từng mất hết, có bao giờ ông gục ngã? Tôi sống thật nên khó gục ngã lắm. Lại trở lại vấn đề đạo đức. Máu làm giàu không cần biết tới tội lỗi chứng tỏ rõ ràng họ đã mất đi cái khuôn tự chế ngự của con người.
Vì thiếu thốn mà người ta không muốn người khác hơn mình, thấy người khác sung sướng chịu không được, sinh ra dòm nom lẫn nhau, bắt người ta phải nói láo, nói xấu lẫn nhau. Ngày xưa khi bước vào nghề tôi cứ lo với những tri thức, khi kiến thức và pháp luật bị vi phạm, tôi dần khám phá ra sự vi phạm ấy do lòng người.
Đạo đức cá nhân chỉ có được khi mỗi cá nhân có sự trung thực, người này độ lượng với người khác.
Làm thế nào để có được một nền kinh tế khỏe? Trong môi trường mà những giá trị ảo lên ngôi sẽ tạo ra một tầng lớp quý trọng đồng bạc, quý trọng vật chất chứ không tôn trọng đạo đức, cũng không tôn trọng cách kiếm tiền. Nền kinh tế phát triển được là do sự tuân giữ tự nguyện của mỗi người. Nhưng chừng như những giá trị ấy đang bị thương tổn? Chúng ta từng có những giá trị ý thức đáng quý được kết tinh qua cả một quá trình dài dựng nước và giữ nước, giá trị lớn nhất là niềm tin vào con người, vào sức mạnh dân tộc, sự tin tức lẫn nhau; sự hỗ tương, đùm bọc lẫn nhau, lá lành đùm lá rách; tinh thần đoàn kết; lòng vị tha, bao dung… Chân dung ký họa luật sư Nguyễn Ngọc Bích Xây dựng niềm tin mất nhiều thời gian và công sức nhưng để mất nó thì rất dễ.
Kim Yến (Sài Gòn tiếp thị). Tài ba không được đo bằng lờ lãi mà bằng sự chạy chọt, nghĩa vụ phải thực hiện, nên kinh tế chẳng thể phát triển được. Một môi trường đầy rẫy sự bất tín thì khó có sự hiệp tác hay tương tác. Khi sản xuất mạnh, nhà băng tiêu thụ được tiền, mới đầu tư lại cho sản xuất, đầu tư xúc tiến văn hóa tinh thần… Về nông nghiệp, bốn nhà là quốc gia, nhà nông, nhà công nghiệp, nhà xuất khẩu phải “chơi” được với nhau thì nông nghiệp mới “bốc” lên được.
Nhìn vào danh sách những người giàu nhất Việt Nam, có thể thấy ít những nhà sản xuất. Khi yêu, sẽ biết bảo vệ, đấu tranh để sống còn.
HCM rất cao, vậy thời kì đâu mà ông viết rất nhiều sách về kinh tế, luật, triết học…? bây chừ tôi đã giảm công việc. Chất lượng cuộc sống cũng như khả năng cạnh tranh của một nhà nước tùy thuộc đặc tính văn hóa độc đáo lan tỏa trong nhà nước ấy, đó là mức độ tin cậy nhau trong từng lớp.
Các nước phương Tây phải sang trọng 40 năm mới có được quy trình quản trị khoa học. Tôi biết tôi ở đâu, và phải làm gì để xứng đáng với phẩm giá của mình. Cũng nhờ thời kì du học ở đại học Harvard, sống với người Mỹ nhiều, từ năm 1965 – 1973, những thương tổn dần lành.
Lý trí phải vọt lên, tạo ra công mạnh tinh thần. Ít ai biết ông đã nếm trải đủ mùi đắng cay của cầm tù, tự ti khuyết tật, nỗi mất mát trong mối tình đầu… trước khi trở nên điểm tựa ý thức của bao người.
Người ta cứ phải nói tốt trong khi phải sống không tốt vì thiếu thốn cả vật chất, ý thức. HCM, tôi muốn san sẻ với hàng ngũ trẻ cách tư duy pháp lý bằng một tâm tư, một tư chất, óc phân tách. Đó là niềm vui của tôi, chẳng cần gì nữa. Vậy thành trì rốt cuộc mà ông trông cậy để có thể gầy dựng lại niềm tin là gì? Muốn đổi thay điều này phải đổi thay cách giáo dục, bắt đầu từ gia đình.
Khi ra đời tôi đem những khám phá ấy ra ứng dụng và đã thành công. Trong nghề luật, trước hết phải làm người ta tin mình, muốn thế, phải đàng hoàng, có sao nói vậy.
Pháp luật chúng ta thiết lập một mô hình kinh tế tầng lớp mới khác với thực tại đang có, công dân và tài sản không gắn với nhau. Đi sâu vào gia đình, tôi nhận ra vai trò của các bà mẹ cho hạnh phúc của gia đình và cho sự phát triển của tầng lớp. Qua lớp tư duy pháp lý tài chính tại luật sư đoàn TP.
Vì sao một trí thức từng qua 12 năm cải tạo như ông lại dám phê phán trực diện những sai trái của bộ máy kinh tế một thời? Tôi đóng góp thực lòng, xây dựng, bác ái, không ác nghiệt.
Khi mình nói ra với tấm lòng ngay thẳng, công bằng, có lương tâm và bổn phận thì khó khăn có, nhưng không dài, và mình sẽ được hiểu. Trong bất kỳ cảnh ngộ gieo neo nào, hay khi bị phán xét, tâm hồn tôi cũng thanh thoát.
Nếu còn lương tâm kiên cố họ không kiếm tiền kiểu đó. Nếu chỉ nhìn vào lịch sử, lấy những cái mà người chết đã thực hiện và đem ra áp dụng với người sống sẽ bị người sống phản đối.
Con người có một số đặc tính cơ bản, giáo dục phải khai triển nó lên. Xã hội muốn phát triển bền vững, cần có những giá trị cộng đồng được nhấn như những giá trị điển hình cho sức mạnh quốc gia. Vốn tầng lớp chẳng thể có được khi trong từng lớp người ta thiếu mất những giá trị nhân văn, đạo đức cá nhân.
Khi hổ thẹn, người ta sẽ nói thật. Đây cũng là nơi giúp nhau trao đổi nghề, pháp luật, cuộc sống… Tôi làm việc ấy với một tâm sự cho đi mà không cần nhận lại, tôi muốn gieo ý thức đó cho những người trẻ.
Tác phẩm tài hoa của luật sư của ông đã trở thành sách gối đầu giường của giới luật sư. Nếu một từng lớp không rộng lượng sẽ tạo ra dối trá, báo oán, mất đi tính chân thực.
Nhóm chuyên gia Thứ Sáu trong đó có ông đã góp phần hăng hái trong cuộc đổi mới kinh tế lần thứ nhất. Xin đừng đánh đồng chủ nghĩa “vị kỷ” với cá nhân mỗi con người và phê phán nó, như thế là phá hủy những đặc tính tốt đẹp của con người. Khi mà đạo đức không còn được tuân giữ, ăn được của người khác là mừng lắm, không làm cho người ta áy náy lương tâm thì mọi hiệp đồng cũng bất nghĩa.
Tôi muốn đem kinh nghiệm, tri thức truyền đạt cho đời trẻ. Nếu người ta sống với nhau cởi mở, rõ ràng, vì nhau, thì tình sẽ được thăng hoa. Sống tốt cho người ta sự lạc quan. Nếu người mẹ là cái nôi an toàn, con cái được giáo dưỡng đầy đủ sẽ trở nên những công dân tốt.
Quan toà khó vận dụng biện pháp, thiếu sáng láng công minh nên người dân có thiên hướng khinh tòa án, không tôn kính tòa án như cơ quan tượng trưng cho uy quyền của nhà nước. Tình ái trước nhất bắt đầu từ gia đình, bác mẹ, anh em, yêu những gì thân thiết với mình như mảnh vườn, mái nhà của mình, từ đó mới biến thành tình ái quê hương tổ quốc.
Về công nghiệp, phải kiểm soát được nguồn tiền, có một nền văn hóa và quản trị khoa học, phát xuất từ những doanh nghiệp tư nhân kinh dinh từ đồng bạc của chính mình. Tôi đã từng khổ cực rất nhiều khi bị phụ tình, đến khi vào tù, nỗi đau ấy lại trở nên phần thưởng, giúp tôi khám phá những bí ẩn của tôn giáo, sống với một tình yêu dốt nát.
Như việc bỏ thuốc độc để giữ rau quả tươi lâu. Khi tâm tĩnh thì trí sáng, khi trí sáng thì càng kích thích sự tìm tòi, thèm khát. Nếu đạo đức còn, vững chắc họ sẽ phải tự vấn: “Làm thế tội chết!” Đạo đức, tính thiện, đạo trong tâm hồn giúp người ta nghĩ xa, còn nhìn ngắn hạn, giải quyết vấn đề ngắn hạn là tội ác. Một thời gian dài chúng ta đã quan niệm sai về những nguyên lý cơ bản về con người.
Có như vậy thì con gái mới nói hết được với mẹ, giữa mẹ và con có một sự giao lưu, yên ủi, đỡ đần, quý mến. Phải đi vào sâu xa của con người để khám phá, phải coi gia đình là cái gốc, phải kích thích tình gia đình. Tăm tiếng doanh nghiệp là kết quả một thương hiệu của nhiều người cùng xây dựng, nếu con người không vững thì làm sao có thương hiệu vững? Hơn nữa, suốt một thời gian dài chúng ta chỉ trọng doanh nghiệp nhà nước.
Tôi là người mà tình cảm và lý trí không khớp nhau, rất dễ xúc động, luôn khám phá cái tinh tuyền của lý trí và tình cảm nên… dễ bị “té” lắm. Tuổi khó khăn nhất trong thế cuộc tôi là thời gian đi tù từ năm 1976 – 1988, vào tù không bị hối hận giày vò, trái tim không lo lắng, thì trí não sáng láng, biết lợi dụng hoàn cảnh để làm cho cuộc sống trong tù trở nên có ích.
Tật gù lưng làm tôi bị sốc, tự ti tự ti nên tình cảm cũng bị teo đi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét