Đào tạo mang thuộc tính 'chia phần' PV: – thực tại, nhiều nước cũng đang giải bài toán thiếu năng lượng bằng cách đầu tư phát triển năng lượng sạch

Nguồn nhân công chất lượng kém không những chỉ gây hoang phí về nhân lực, tài lực của tổ quốc mà còn có thể gây ra tác hại không lường trước đối với ĐHN, vì ta nên nhớ rằng bất kì một sự thiếu hiểu biết nào cũng có thể dẫn đến một sự xử lý sai trong quá trình vận hành nhà máy ĐHN.
Mọi công tác chuẩn bị cho ĐHN Ninh Thuận đang được rốt ráo chuẩn bị nhưng 'nhớ rằng bất kì một sự thiếu hiểu biết nào cũng có thể dẫn đến một sự xử lý sai trong quá trình vận hành nhà máy ĐHN' - GS Trần Đại Phúc Luật năng lượng nguyên tử Việt Nam sau một thời gian ứng dụng đã mô tả một số điều bất cập, vì vậy đang được chuẩn bị các điều chỉnh và bổ sung cấp thiết để trình Quốc hội xem xét và thông qua.
4- Nhà máy ĐHN được thiết kế và xây dựng theo các tiêu chuẩn an toàn cao nhất bây giờ, đặc biệt là sau sự cố Fukushima. Các nhân tố sau đây có thuộc tính quyết định đến việc bảo đảm an toàn cho ĐHN 1- Hệ thống pháp luật hoàn chỉnh và mang tính khả thi cao nhất. Sau thảm họa Fukushima, những LPUHN này đã ngừng hoạt động và vào tháng 6/2012 nhà máy vận hành Kepco đã được phép phát động lại bởi các cơ quan địa phương và cựu Thủ tướng Yoshihiko Noda.
Bài học lớn nhất rút ra từ 3 thảm họa hạt nhân điển hình thế giới (Three Mile Island, Hoa Kỳ, 1979; Chernobyl, Ukraina, 1986 và Fukushima, Nhật Bản, 2011) đều cho thấy diễn biến và những bất cập gây ra các tai nạn đó một đa số là do con người và các cơ quan liên tưởng, do thiếu tính chuyên nghiệp, thiếu văn hóa an toàn và thiếu văn hóa trách nhiệm của cá nhân và tập thể trong quá trình vận hành nhà máy ĐHN ở tình trạng thường nhật cũng như khi có sự cố.
3- Nguồn nhân công đủ về số lượng và cao về chất lượng. Nếu xem lại nhu cầu điện năng thực tế, có thể Việt Nam sẽ không cần cầu viện tới ĐHN PV: - Trong vài năm gần đây, các nước châu Âu như Anh, Pháp, Đức cũng đang biểu đạt xu hướng trường đoản cú năng lượng hạt nhân.
Giờ Việt Nam có 5 trường đại học và 1 trung tâm được tham dự đào tạo chuyên ngành ĐHN, nhưng số lượng cán bộ giảng dạy của cả 5 trường này khôn cùng khiêm tốn và hồ hết không thuộc chuyên ngành công nghệ ĐHN. Năng lượng này luôn luôn cần có một năng lượng phụ trợ. Theo tôi, đây là một quyết định không dễ dàng đối với Nhật Bản. Hiện tại quyết định của nhật Bản chưa rõ ràng sẽ không góp phần xúc tiến thiên hướng này.
Nguồn năng lượng hạt nhân mà Chính phủ hiện đang khai triển sẽ đem lại nguồn năng lượng ngày mai (vào thập niên 2020) một nguồn năng lượng ổn định. 2- Cơ quan giám sát có tính chuyên nghiệp cao và nhiều kinh nghiệm. Tôi có thể nêu một đôi khuyết điểm của chúng như : Năng lượng gió không ổn định, phụ thuộc thời tiết, ồn ào, công suất thấp; có thể xảy ra sự cố gẫy cánh quạt (35-45 vòng/phút)… Còn với năng lượng thái dương cũng lệ thuộc về khí tượng; công suất thấp, chiếm diện tích lớn; tuổi thọ các bảng thu nạp ánh sáng ác vàng dưới 25 năm; giá thành xây dựng cao; cần hệ thống tích trữ năng lượng với hoài cao… Với những lý do trên, đối với địa lý và khí hậu của Việt Nam, những công nghệ này sẽ không mang lại một nguồn năng lượng ổn định để cung cấp cho các vùng nhiều cơ sở công nghiệp nặng.
Quyết định không dễ dàng với Nhật Bản PV: - Thưa ông, vào sáng 16/9 Nhật Bản đã chính thức đưa ra thông tin dừng lò phản ứng điện hạt nhân chung cuộc tại Ohi và không đưa ra khung thời kì có thể tái khởi động, dù điện hạt nhân chiếm 30% nguồn cung năng lượng của đất nước này.
Mọi công nghệ đều có tỷ lệ rủi ro. Ông nghĩ Việt Nam có thể học hỏi được gì từ câu chuyện của Nhật Bản? Giáo sư Trần Đại Phúc: - Với dự án năng lượng ĐHN dự trù theo Chính phủ bây giờ với 10 tổ máy, trong thập niên 2030 mang năng lượng ĐHN sẽ góp vào khoảng 10-12% của tổng số điện quốc gia.
Tại Việt Nam, bất chấp nhiều cảnh báo, điện hạt nhân vẫn được coi như là lời giải cho việc thiếu năng lượng trong 20 năm tới. Có thể thấy cách thức tổ chức đào tạo đại học về ĐHN hiện giờ cần được coi xét lại một cách căn bản, vì nó mang tính chất “chia phần“.
Mặc dầu cơ quan này có thể gia tăng thời kì ấn hành để nâng cấp hoặc sửa sang. Ngày nay thảy các LPUHN ở Nhật Bản đang được nâng cấp để đáp ứng với những tiêu chí an toàn mới liên can đến những sự cố gây ra bởi những thiên tai và hành động khủng bố.
Đến thời khắc này, theo ông đánh giá, Việt Nam đã làm được những gì và còn thiếu những gì để có thể phát triển điện hạt nhân một cách an toàn? Nhìn vào xu hướng thế giới như vậy, Việt Nam nên có những điều chỉnh như thế nào về phát triển điện hạt nhân để không tụt hậu, trở thành nước ôm “mối nguy” của thế giới? Giáo sư Trần Đại Phúc: - Từ đây đến thập niên 2050, chưa có năng lượng nào có thể thay thế năng lượng hạt nhân.
Chính phủ ngày nay của Thủ tướng Shinzo Abe thì có thiên hướng cho khởi động lại những LPUHN nhưng với điều kiện phải đáp ứng các tiêu chí an toàn mới được đặt ra sau thảm họa Fukushima. Mặc dù thân thiện với môi trường, những loại năng lượng sạch như điện gió, điện ác…chưa đạt được hiệu quả như mong muốn.
Xin trân trọng cảm ơn Giáo sư! Bích Ngọc (thực hành). Như vậy không bảo đảm tính độc lập của các phán quyết của cục An toàn bức xạ hạt nhân như thông lệ quốc tế. Cũng như tôi đã nêu trên, để bảo đảm sự vận hành an toàn của những LPUHN, nguồn nhân lực liên tưởng đến công nghệ ĐHN phải được đào tạo một cách bài bản trong mọi chuyên ngành với văn hóa bổn phận chuyên ngành cá nhân và tập thể, đảm bảo chất lượng và tuân thủ một cách triệt để những tiêu chí kỹ thuật vận hành và bảo dưỡng

Đối với các nước đã thực hiện và dùng những công nghệ này đã thấy rằng về mặt kỹ thuật, hiệu quả, bảo dưỡng và lệ thuộc vào những điều kiện thiên nhiên và nhất là hiệu suất rất thấp. Đúng như theo chuyên gia nói trên, nếu Việt Nam đổi thay nền kinh tế tiêu thụ năng lượng vô lối (đường dây leo bừa, từng chùm ở các đường phố; không có tiêu chuẩn xây cất nhà… ), nếu tính tình lại nhu cầu điện năng thực tại, có thể Việt Nam sẽ không cần cầu viện tới ĐHN.
Điều đó yêu cầu chúng ta là phải hăng hái và chủ động trong công tác đào tạo với một tư duy nghiêm chỉnh nhất.
Sau khi ngưng LPUHN số 4 này, kể từ ngày 16/09/2013 Nhật Bản hoàn toàn không có nguồn năng lượng ĐHN nữa. Một chuyên viên vận hành lò phản ứng hạt nhân ở các nước tiên tiến như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc… được đào tạo liên tục trong môi trường chuyên ngành 5 hoặc 6 năm, chưa kể các kỹ sư an toàn phải ít ra 6 đến 10 năm.
Bên cạnh sự yếu kém về chuyên môn là sự yếu kém về cơ sở vật chất thí nghiệm và tập sự cho sinh viên. ). Nguồn nhân lực cho ĐHN của nước ta hiện đang trong tình trạng báo động đỏ, ít về số lượng và kém về chất lượng. Cơ quan này trên thế giới thường tồn tại độc lập, hoạt động theo luật định, thậm chí không trực thuộc Chính phủ. Có thể Việt Nam không cần cầu viện tới ĐHN PV: – Một chuyên gia về năng lượng đã tính nết, nếu Việt Nam đổi thay nền kinh tế tiêu thụ năng lượng vô lối, không hiệu quả như hiện giờ, rồi tính toán lại nhu cầu điện năng thực tế, có thể Việt Nam sẽ không cần viện tới điện hạt nhân.
Dường như những phương pháp tránh nóng, lạnh khuyến khích hà tiện năng lượng của các thiết bị điện tử, nội thất… không hiệu quả như hiện nay. Vào ngày 15/09/2013, Kepco (Kensai Electric Power) ngưng hoạt động động LPUHN số 4, để bảo dưỡng theo kế hoạch dự tính và không đưa ra khung thời kì có thể tái khởi động.
Hiện tại chương trình ĐHN đã hợp tác với các đối tác như Liên bang Nga và Nhật Bản (đang còn trong giai đoạn tuyển lựa công nghệ). Thí dụ, tại Việt Nam, Cục an toàn bức xạ hạt nhân hiện theo Luật Năng lượng nguyên tử thì Cục này là cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cấp phép hoặc cho phép các hoạt động liên can đến bức xạ và năng lượng hạt nhân.
Theo ông, đây có phải là quyết định dễ dàng với Nhật Bản? Và vì sao lãnh đạo nước này phải đưa ra quyết định như vậy? Giáo sư Trần Đại Phúc: - Nhà máy ĐHN OHI (miền Tây Nhật Bản) gồm có 4 tổ máy, thiết kế bởi Westinghouse và MHI (Mitsubishi Heavy Industry) là loại lò phản ứng hạt nhân (LPUHN) với nước làm mát dưới áp (PWR).
Theo tôi những tiêu chí và những văn hóa nêu trên, Việt Nam với tình thế giờ khó có thể đáp ứng được.
Lại đòi hỏi một diện tích xây dựng rất lớn (đối với năng lượng dữ). Tuy nhiên Cục này lại đang trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ - là cơ quan chủ quản một số tổ chức nghiên cứu khai triển các hoạt động trong lĩnh vực nói trên (Viện nghiên cứu hạt nhân Đà Lạt, trung tâm nghiên cứu vận dụng công nghệ bức xạ TP.
Nhiều hệ số an toàn đang được thẩm định bởi cơ quan pháp quy độc lập. Từ đây đến năm 2025, Việt Nam phải có ít nhất 2000 chuyên viên trong mỗi chuyên ngành để có thể tương trợ một cách an toàn cho Đề án nhà máy ĐHN Ninh Thuận.
Thành ra các nguồn năng lượng này chỉ được coi là những nguồn năng lượng tương trợ và hiệp cho những vùng với mật độ dân cư thấp, không có các cơ sở công nghiệp nặng.
Ngày nay chúng ta chưa có thông báo về phía Kepco đối với tình trạng của LPUHN này sau hơn một năm được phép hoạt động trở lại. Năng lượng tái tạo hoặc năng lượng gió màng tang… vẫn còn nhiều lỗi so với một vài ưu điểm mà nó đem lại. Ông nghĩ như thế nào về thông báo này? Liệu có nên coi đây là một gợi ý đáng cân nhắc để giải bài toán năng lượng ở Việt Nam mà không phải bằng mọi giá phát triển điện hạt nhân dù cảnh ngộ thực tiễn chưa hạp? Hiện vấn đề phát triển điện hạt nhân đang được rốt ráo chuẩn bị tại Việt Nam trong khi nhiều cảnh báo của các nhà chuyên môn cho rằng hiện chúng ta đang còn thiếu rất nhiều cả về nhân công, vật lực… cũng như tinh thần nghiêm túc tuân an toàn lao động.
Cơ quan này không có thẩm quyền cấp phép phát động lại các LPUHN, mà chỉ đưa ra những kết quả đánh giá về mặt an toàn. Để đảm bảo nguồn năng lượng này một cách an toàn, theo tôi Việt Nam phải có một chương trình đào tạo nhân lực một cách bài bản và với một thời kì dài liên tục 3,4 hoặc 5 năm chứ không như Hiện tại chỉ gửi các cán bộ đi học tập ở nước ngoài trong 2, 3 tuần hoặc 2, 3 tháng.
Quyết định của Nhật Bản sẽ góp phần thúc đẩy xu hướng này như thế nào? Ông đánh ví thế nào về thời cơ phát triển của các loại năng lượng sạch, thân thiện với môi trường trong cơn thoái trào của điện hạt nhân này? Giáo sư Trần Đại Phúc : - Sau thảm họa Fukushima, một đôi nước Âu-Châu như Đức, Bỉ, Thụy Sĩ đã dự trù bỏ ĐHN sau thập niên 2025. HCM….